هیئت جوانان حسینی
درباره سایت
آخرین مطالب
- گوشه هاى ازاخلاق عظيم پيامبر (صلی الله علیه و آله)
- برنامه ماه مبارک رمضان
- برنامه هفتگی هیئت
- قطره ای از دریای عنایات حضرت رضا علیه السلام
- چهار شاخصه ایمان در منظر امام صادق(علیه السلام)
- گوشه ه اى ازاخلاق عظيم پيامبر (صلی الله علیه و آله)
- احادیثی تکان دهنده درباره آخرالزمان
- زندگينامه امام جواد علیه السلام باب الحوائج
- شهادت امام زين العابدين عليه السلام
- قرآن علاج همه دردهای روحی و فکری است
امکانات وب
بنابر روایات، پیامبر (ص) در ۲۴ یا ۲۵ ذیقعده سال دهم هجری همراه هزاران نفر برای ادای مناسک حج از مدینه به طرف مکه حرکت کرد (برخی این تعداد را تا ۱۲۰ هزار نفر هم گفتهاند).[۱] این سفر رسول خدا (ص)، حجة الوداع، حجة الاسلام و حجة البلاغ نامیده میشود. در آن ماه امام علی(ع) برای تبلیغ اسلام در یمن بود و هنگامی که از تصمیم پیامبر (ص) برای سفر حج آگاه شد، همراه عدهای به سمت مکه حرکت نمود و پیش از آغاز مناسک، به رسول خدا (ص) پیوست.[۲] اعمال حج پایان یافت و پیامبر (ص) همراه مسلمانان مکه را ترک و به طرف مدینه حرکت کرد.
نزول آیه تبلیغ
نوشتار اصلی: آیه تبلیغ
مسلمانان حجگزار روز پنج شنبه ۱۸ ذی الحجه به غدیر خم رسیدند و پیش از جدایی اهالی شام، مصر و عراق از جمعیت، جبرئیل آیه تبلیغ را بر پیامبر (ص) نازل کرد و از جانب خداوند، به رسول خدا (ص) امر نمود تا علی (ع) را به عنوان ولی و وصی بعد از خود، به مردم معرفی کند.
پس از نزول این آیه، پیامبر (ص) دستور توقف کاروان را صادر نمود و گفت آنانی که پیشاپیش حرکت میکنند، به محل غدیر بازگردند و کسانی که عقب ماندهاند، به کاروان در غدیر خم، ملحق شوند.[۳]
ایراد خطبه
نوشتار اصلی: خطبه غدیر
پیامبر (ص) پس از ادای نماز ظهر، خطبهای ایراد کرد که به خطبه غدیر مشهور شد و در ضمن آن فرمود:
- «"حمد و ستایش مخصوص خداوند است و از او یاری میخواهیم و به او ایمان داریم و از شر نفسهایمان و زشتیهای کردارمان، به او پناه میبریم... خداوند لطیف و خبیر مرا خبر داد که من به زودی (به سوی او) فرا خوانده میشوم و (دعوت او را) اجابت خواهم نمود... من پیش از شما در کنار حوض (حوض کوثر) حاضر میگردم و شما در کنار آن بر من وارد میگردید، پس بنگرید که پس از من چگونه درباره ثقلین رفتار میکنید؛ ثقل اکبر کتاب خداست... و ثقل دیگر، عترت من است...."»
سپس رسول خدا (ص)، دست علی (ع) را بلند نمود تا مردم او را ببینند و فرمود:
- «"ای مردم، آیا من از خود شما، به ولایت [سرپرستی] شما سزاوارتر نیستم؟" مردم پاسخ دادند: "آری،ای رسول خدا." حضرت فرمود: "خداوند ولی من است و من ولی مؤمنینام و من به خود شما، به ولایت [سرپرستی] شما سزاوار ترم. پس هر کس که من مولای اویم، علی مولای اوست." رسول خدا (ص) سه بار این جمله را تکرار کرد و فرمود: "خداوندا، دوست بدار و سرپرستی کن هر کسی را که علی را دوست دارد و مرا مولای خود بداند و دشمن بدار هر کسی را که او را دشمن میدارد و یاری نما هر کسی را که او را یاری مینماید و به حال خود رها کن هر کس را که او را وا میگذارد." سپس خطاب به مردم فرمود: " حاضران این پیام را به غایبان برسانند."»
نزول آیه اکمال
نوشتار اصلی: آیه اکمال
هنوز جمعیت متفرق نشده بودند که دوباره جبرئیل نازل شد و از جانب خداوند، آیه سوم سوره مائده نازل شد که به آیه اکمال مشهور است. در بخشی از آیه آمده است: «الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دینَکمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتی وَ رَضیتُ لَکمُ الْإِسْلامَ دیناً؛ امروز دین شما را کامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام کردم و دین اسلام را برای شما پسندیدم.»
معرفی علی بن ابیطالب(ع) به عنوان جانشین پس از پیامبر
تبریک به امام علی(ع)
در این هنگام، مردم به امیر مؤمنان(ع) تهنیت گفتند. از جمله کسانی که پیشاپیش سایر صحابه، به امام علی(ع) تهنیت گفتند، ابوبکر و عمر بودند. عمر پیوسته خطاب به امیر مؤمنان(ع) میگفت: بر تو گوارا باد! ای پسر ابوطالب!، تو مولای من و مولای هر مرد و زن با ایمان گشتی.[۴]
پیامبر(ص) نیز دستور داد خیمهای برای علی(ع) برپا کردند و به مسلمانان فرمان داد دسته دسته خدمت آن حضرت برسند و به عنوان امیرمؤمنان به آن بزرگوار سلام دهند و همه مردم حتی همسران رسول خدا(ص) و همسران مسلمانان، دستور پیامبر(ص) را عملی ساختند.[۵]
تعداد حاضران
درباره تعداد افراد حاضر در غدیر خم اختلاف نظر است. تعداد حاضران را ده هزار نفر،[۶] دوازده هزار نفر،[۷] هفده هزار نفر،[۸] هفتاد هزار نفر[۹] گفتهاند.
با توجه به گنجایش جمیعت در فضای غدیرخم و جمعیت مدینه در سال دهم هجری، همچنین با در نظر گرفتن جمعیت حاضر در مکه در هنگام حجة الوداع میتوان گزارش مبنی بر حضور ده هزار نفر در غدیر خم را مستندتر دانست.[۱۰]
راویان غدیر
حدیث غدیر در منابع شیعه و سنی نقل شده است و برخی از بخشهای حدیث، مانند «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» متواتر است.[۱۱] صحابه و تابعان پرشماری حدیث را نقل کردهاند.
راویان حدیث غدیر بسیارند، از جمله:
اهل بیت یعنی امام علی(ع)، حضرت فاطمه(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع).
سپس نام حدود ۱۱۰ تن از صحابهپیامبر(ص) به چشم میخورد از جمله: عمر بن خطاب،[۱۲]عثمان بن عفان،[۱۳]عایشه بنت ابوبکر،[۱۴]سلمان فارسی،[۱۵]ابوذر غفاری،[۱۶]زبیر بن عوام،[۱۷]جابر بن عبدالله انصاری،[۱۸]عباس بن عبدالمطلب،[۱۹] ابوهریره[۲۰] و... که تمامی آنان در محل غدیر حاضر بودهاند و حدیث غدیر را بدون واسطه نقل میکنند.
همچنین تابعین هستند که حدیث غدیر از ۸۳ تن از تابعین نقل شده است، از جمله آنان: اصبغ بن نباته[۲۱]، عمر بن عبدالعزیز(خلیفه اموی)[۲۲].
پس از تابعین، در میان علمای اهل تسنن از قرن دوم تا قرن چهاردهم، ۳۶۰ تن، حدیث غدیر را نقل کردهاند، از جمله: امام شافعیان،[۲۳] امام حنبلیان،[۲۴] احمد بن شعیب نسائی،[۲۵] ابن مغازلی،[۲۶] احمد بن عبدالله[۲۷]، احمد بن عبدربه[۲۸]
در بین محدثین و علمای شیعه نیز افراد فراوانی حدیث غدیر را در کتب مختلف، روایت کردهاند، از جمله آنان: شیخ کلینی، شیخ صدوق، شیخ مفید، سید مرتضی و... میباشند.[۲۹]
بسیاری حدیث غدیر را حدیث حسن و عدهای نیز آن را صحیح میدانند.[۳۰] همچنین همه محدثین شیعه و برخی از بزرگان اهل تسنن، حدیث غدیر را حدیثی متواتر میشمارند.[۳۱]
آیات نازله درباره غدیر
طبق نظر مفسران شیعه[۳۲] و سنی،[۳۳] چند آیه در قرآن کریم درباره ماجرای غدیر در حجة الوداع نازل شده است:
- آیه ۳ سوره مائده که به آیه اکمال معروف است، میفرماید: "الیوم أکملت لکم دینکم و أتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دیناً؛ امروزست که دین شما را کامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و دین اسلام را برای شما پسندیدم."
- آیه ۶۷ سوره مائده که آیه تبلیغ نامیده شده: "یا أیها الرسول بلغ ما أنزل الیک من ربّک فان لم تفعل فما بلّغت رسالته و الله یعصمک من النّاس؛ ای پیامبر، آنچه را از ناحیه پروردگارت به تو نازل شد، ابلاغ کن و اگر انجام ندهی، اصلاً پیغام پروردگار را نرساندی و خدا تو را از (شر) مردم، نگه میدارد."
- آیات ۱و ۲ سوره معارج:"سأل سائل بعذاب واقع للکافرین لیس له دافع": پس از آنکه پیامبر مسأله ولایتعلی ع را به مردم اعلان کرد، شخصی به نام نعمان بن حارث فهری نزد ایشان آمد و با حالت اعتراض به پیامبر گفت: ما را به توحید و قبول رسالتت و انجام جهاد و حج و روزه و نماز و زکات امر کردی. ماهم قبول کردیم. اما به این مقدار راضی نشدی تا اینکه این جوان را منصوب کردی و او را ولی ما قرار دادی. آیا آیا این اعلام ولایت از ناحیه خودت بوده، یا از سوی خدا؟ وقتی حضرت به او فرمود که از ناحیه خداوند است، با حالت انکار از خداوند خواست که اگر این حکم از جانب اوست، سنگی از آسمان بر سرش فرود آید. در این هنگام سنگی از آسمان بر سرش فرود آمد و او را درجا کشت و این آیه نازل شد.[۳۴]
-
غدیر در کلام معصومین
امام علی(ع) فرمود: "ای مسلمانان و مهاجران و انصار، آیا نشنیدید که رسول خدا (ص) روز غدیر خم چنین و چنان فرمود؟" همه مردم گفتند: آری.[۳۵]
حضرت فاطمه (س) میفرماید: "گویی شما نمیدانید آنچه را که پیامبر در روز غدیرخم فرمود؟ سوگند به خدا، پیامبر در آن روز مقام ولایت و امامت را برای علی مقرر و استوار ساخت، تا رشته طمع شما را نسبت به این مقام قطع کند."[۳۶]
امام حسن (ع) فرمود: "مسلمانان پیامبر (ص) را دیدند و از او شنیدند آن هنگام را که دست پدرم را در روز غدیر خم گرفت و خطاب به آنان فرمود: کسی که من مولی و رهبر او هستم، پس علی مولی و رهبر اوست."[۳۷]
امام حسین (ع) میفرماید: "رسول خدا (ص)، علی (ع) را به همه آداب نیک پرورش داد، وقتی که علی (ع) را در روح و روان خود استوار و محکم ساخت، مسئولیت امامت را به او واگذار کرد و در روز غدیر فرمود هرکه من مولی و رهبر اویم، پس علی مولی و رهبر اوست."[۳۸]
امام رضا (ع) فرمود: "روز غدیر در میان اهل آسمان مشهورتر است تا میان اهل زمین... اگر مردم ارزش این روز را میدانستند، بیتردید فرشتگان در هر روز ده بار با آنان مصافحه میکردند."[۳۹]
شاعران غدیر
قرن اول قرن دوم قرن سوم قرن چهارم قرن پنجم قرن ششم قرن هفتم قرن هشتم قرن نهم قرن دهم قرن یازدهم قرن چهاردهم امیرالمؤمنین (ع) کمیت بن زید ابوتمام طائی ابن طباطبای اصفهانی شریف رضی ابوالحسن فنجکردی ابوالحسن المنصور بالله ابن داود حلی ابن عرندس حلی ابراهیم بن کفعمی ابن أبی شافین البحرانی حسان بن ثابت سید حمیری دعبل ابن علویه اصفهانی سید مرتضی اخطب خوارزمی مجدالدین بن جمیل جمال الدین خعی ابن داغر حلّی عزالدین عاملی زین الدین حمیدی قیس انصاری عبدی کوفی ابواسماعیل علوی مفجّع مهیار دیلمی قاضی ابن قادوس ابوالحسن جزّار سریجی اوالی حافظ برسی حلّی شیخ حسین کرکی عمرو بن عاص وامق نصرانی ابوقاسم صنوبری ابوعلی بصیر ابوالغارات ملک صالح قاضی نظام الدین صفی الدین حلّی ضیاء الدین الهادی شیخ بهائی محمد حمیری ابن رومی ابوفراس ابوالعلی معرّی قطب الدین راوندی شمس الدین محفوظ بن وشاح شیبانی شافعی الحسن آل ابی عبدالکریم شیخ حر عاملی حمانی افوه ابونجیب طاهر ابن جبر مصری ابوالمعالی القاضی جلیس بهاء الدین اربلی شمس الدین مالکی حسین بن شهاب کرکی[۴۰] محمد ثقفی تهرانی[۴۱] عید غدیر در اسلام
نوشتار اصلی: عید غدیرمسلمانان و به خصوص شیعه همواره روز غدیر را یکی از عیدهای بزرگ میدانند و این روز در میان ایشان به عید غدیر معروف و مشهور است.[۴۲]
تا جایی که بیعت با مستعلی بن مستنصر (از حاکمان مصر) در روز عید غدیر خم سال ۴۸۷ قمری صورت گرفت.[۴۳] همچنین از اهل سنت روایت شده که هر کس روز هیجدهم ذی الحجه را روزه بگیرد، خداوند ثواب روزه شش ماه را برای او مینویسد و این روز، همان روز عیدغدیر خم است.[۴۴] شب عید غدیر نیز در میان مسلمانان از شبهای معروف شمرده میشود.[۴۵]
رسول خدا(ص) فرمود : "روز غدیرخم برترین عیدهای امت من است و آن روزی است که خداوند بزرگ دستور داد، آن روز برادرم علی ابن ابی طالب را به عنوان پرچمدار امتم منصوب کنم، تا بعد از من مردم توسط او هدایت شوند، و آن روزی است که خداوند در آن روز دین را تکمیل و نعمت را بر امت من تمام کرد و اسلام را به عنوان دین برای آنان پسندید."[۴۶]
همچنین امام صادق(ع) میفرماید: "روز غدیرخم عید بزرگ خداست، خدا پیامبری مبعوث نکرده، مگر اینکه این روز را عید گرفته و عظمت آن را شناخته و نام این روز در آسمان، روز عهد و پیمان در زمین، روز پیمان محکم و حضور همگانی است."[۴۷]
منابع مطالعاتی غدیر
کتاب الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب - الغدیر، علامه امینی
- عبقات الانوار فی امامة الائمة الاطهار (حدیث الغدیر)، میر حامد حسین کنتوری لکنهویی
- غدیر در آیینه کتاب، محمد انصاری
- چهارده قرن با غدیر، محمد باقر انصاری
- همگام با پیامبر در حجة الوداع، حسین واثقی
- الغدیر و المعارضون، سید جعفر مرتضی عاملی
- الغدیر فی الإسلام، محمد رضا فرج اللّه حلفی نجفی
- شرح و تفسیر خطبه پیامبر اکرم در غدیر خم، سید محمدتقی نَقَوی
-
جستارهای وابسته
پانویس
- طبرسی، احتجاج، ج ۱، ص۵۶ ؛ مفید، ص۹۱ ؛ حلبی، ج ۳، ص۳۰۸
- حلبی، ج ۳، ص۳۱۸ و ۳۱۹ ؛ مفید، ص۹۲
- نسائی، ص۲۵.
- احمد حنبل، ج ۴، ص۲۸۱ ؛ مفید، ص۹۴
- مفید، ج ۱، ص؛ ۱۷۶ ؛ قمی، ج ۱، ص۲۶۸ ؛ امینی، ج ۱، ص۹ ـ ۳۰
- عیاشی، ج ۱، ص۳۳۲
- عیاشی، ج ۱، ص۳۲۹
- شعیری، ص۱۰
- طبرسی، احتجاج، ج ۱، ص۵۶
- سیدجلال امام، مقاله بررسی تعداد جمعیت حاضر در غدیر
- مطهری، ص۱۱۴-۱۱۳.
- محب طبری، ج ۲، ص۱۶۱
- ابن مغازلی، ص۲۷
- ابن عقده، ص۱۵۲
- حموینی جوینی، ج ۱، ص۳۱۵
- حموینی جوینی، ج۱، ص۳۱۵
- ابن مغازلی، ص۲۷
- متقی هندی، ج ۶، ص۳۹۸
- جزری شافعی، ۳ و ۴۸
- متقی هندی، ج ۶، ص۱۵۴
- ابن اثیر، ج ۳، ص۳۰۷
- ابونعیم، ج ۵، ص۳۶۴
- بیهقی، ج ۱، ص۳۳۷
- احمد، ج ۱، ص۸۴، ۱۱۸ و ۳۳۱
- نسائی، ج ۵، ص۴۵
- ابن مغازلی، ص۱۶
- احمد بن عبدالله، ص۶۷ و ۸۷
- احمد بن عبدربه، ج ۲، ص۲۷۵
- امینی، ج ۱، ص۱۴ به بعد
- ترمذی، ج ۵، باب ۲۰
- ابن کثیر، ج ۵، ص۲۳۳؛ طوسی، تلخیص الشافی، ج ۲، ص۱۶۸
- طوسی، التبیان،ج ۳، ص۴۳۶ و ۵۸۷ ؛ طبرسی، مجمع البیان، ج ۳، ص۲۷۴ و ۳۸۰ ؛ طباطبائی، ج ۵، ص۱۹۳ - ۱۹۴
- واحدی نیشابوری، ص۱۲۶ ؛ حاکم حَسکانی، ج ۱، ص۲۰۰ و ۲۴۹
- طبرسی، ج۱۰، ص۵۳۰؛قرطبی، ج۱۹، ص۲۷۸؛ ثعلبی، ج۱۰، ص۳۵
- صدوق، خصال، ص۵۰۵
- طبرسی، احتجاج، ج۱، ص۸۰
- صدوق، امالی، ج ۲، ص۱۷۱
- ری شهری، ج ۲، ص۲۳۲
- طوسی، تهذیب الاحکام، ج ۶، ص۲۴
- رجوع کنید به: الغدیر، ج۲-۱۱.
- شریف رازی، گنجینه دانشمندان(۱۳۵۳ش)، ج۴، ص۴۱۴-۴۱۵.
- ابو ریحان بیرونی، ص۹۵
- ابن خلکان، ج ۱، ص۶۰
- خطیب بغدادی، ج ۸، ص۲۹۰
- ثعالبی، ص۵۱۱
- صدوق، امالی، ص۱۲۵
حر عاملی، ج ۵، ص۲۲۴
برچسب: ماجرای غدیر خم,ماجرای غدیرو هرکی دروغ بدونه,ماجرای غدیر خم برای کودکان,ماجراي غدير خم,ماجراي غدير,ماجرای عید غدیر,ماجرای عید غدیر خم,تاریخ ماجرای غدیر خم,شرح ماجرای غدیر خم,ماجرای روز غدیر,
نویسنده: روژان هاشمی